Đề thi vào 10 chuyên Hoá KHTN Hà Nội 2026 có đáp án

Đề chính thức thi vào lớp 10 chuyên Hoá THPT chuyên KHTN Hà Nội năm 2026, có đáp án và lời giải chi tiết. Đề gồm 6 câu tự luận (Câu I–VI), tổng 10 điểm, làm trong 150 phút: nhiệt phản ứng CaO, sơ đồ chuyển hoá hợp chất nhôm, hydrocarbon C5H8, muối polysulfide, hydroxy acid và bài toán hỗn hợp muối ammonium.

  • 6 câu
  • Thi vào lớp 10
  • Nâng cao
  • 150 phút
  • Năm học 2025-2026
  • Nguồn: Trường THPT chuyên Khoa học Tự nhiên – ĐHQG Hà Nội

Chọn mẫu đề và điền tên trường của bạn trước khi in · Lưu thành PDF ngay trong hộp thoại In

Họ và tên: ....................................Lớp: ..................Số báo danh: ..............
Câu 1. (1,5 điểm)

1. Trong một lon cà phê sử dụng công nghệ tự làm nóng, ngăn chứa dung dịch cà phê được tách riêng với ngăn chứa CaO và ngăn chứa nước. Khi sử dụng, người dùng kích hoạt để trộn lẫn CaO và nước. Nhiệt tỏa ra của phản ứng sẽ làm nóng ngăn chứa dung dịch cà phê.

a) Viết phương trình hóa học của CaO và nước.

b) Tính lượng CaO tối thiểu để làm nóng 124 mL dung dịch cà phê thêm 40 °C. Biết: 1 mol CaO phản ứng hết với nước toả ra nhiệt lượng là 62 kJ, khối lượng riêng của dung dịch cà phê là d = 1,0 g/mL, nhiệt dung riêng của dung dịch cà phê là C = 4,18 J/(°C·g). Nhiệt lượng cần cung cấp được tính theo công thức: Q = m.C.ΔT, với m là khối lượng dung dịch, C là nhiệt dung riêng của dung dịch và ΔT là khoảng nhiệt độ cần tăng.

2. Một hãng phô mai nổi tiếng nhờ chất lượng và hình dạng thú vị với các lỗ hổng hay "mắt" xuất hiện trên miếng phô mai. Các mắt này hình thành do sự chuyển hóa lactose (\ce{C12H22O11}) có trong nguyên liệu sản xuất phô mai. Lactose bị thủy phân khi có mặt enzyme lactase, tạo ra glucose và galactose có cùng công thức phân tử (phản ứng 1). Lên men glucose và galactose bởi enzyme lactobacillus, tạo thành sản phẩm duy nhất là lactic acid (phản ứng 2). Khi có mặt vi khuẩn Propionibacterium freudenreichii, lactic acid chuyển hóa thành hỗn hợp sản phẩm gồm propionic acid, acetic acid, carbon dioxide và nước (phản ứng 3).

Sơ đồ cấu tạo

Khí carbon dioxide thoát ra là nguyên nhân hình thành lỗ hổng trên miếng phô mai.

a) Viết công thức phân tử của lactic acid và propionic acid.

b) Viết phương trình hóa học của các phản ứng 1, 2, 3.

Câu 2. (1,5 điểm)
Hình học

Cho sơ đồ chuyển hóa như hình bên. Biết:

- A là kim loại, A1, A2, A3, A4, A5 và A6 là các hợp chất của A. Trong đó, A chiếm 52,94% khối lượng của A1.

- B là base, khi nhúng dây platinum vào dung dịch chứa B rồi đốt trên ngọn lửa không màu, thấy ngọn lửa chuyển sang màu vàng.

- C là acid mạnh, MC < 100 g/mol. Để trung hoà dung dịch chứa 2,94 gam C cần dung dịch chứa 0,06 mol B.

Xác định công thức hoá học của các chất và viết các phương trình hóa học theo sơ đồ bên.

Câu 3. (2 điểm)

F là hydrocarbon mạch hở, có MF = 68 g/mol.

a) Xác định công thức phân tử của F.

b) Trong dung môi \ce{CCl4}, F phản ứng với \ce{Br2} theo tỉ lệ mol 1:1 thu được hỗn hợp sản phẩm gồm ba dẫn xuất dibromo là đồng phân cấu tạo của nhau (phản ứng 1). Mặt khác, phản ứng của F với \ce{KMnO4} trong dung dịch \ce{H2SO4} tạo ra hợp chất hữu cơ G (phản ứng 2). Biết phân tử G chứa ba nguyên tử oxygen, 1 mol G tác dụng với lượng dư dung dịch \ce{NaHCO3} tạo ra 1 mol khí \ce{CO2} (phản ứng 3). Vẽ công thức cấu tạo của F và viết phương trình hóa học của các phản ứng 1, 2, 3.

c) Khi có mặt xúc tác thích hợp, hai phân tử F phản ứng với nhau tạo ra hợp chất hữu cơ H (phản ứng 4). H phản ứng với \ce{H2} theo tỉ lệ mol 1:2, thu được 1-isopropyl-4-methylcyclohexane (phản ứng 5). Vẽ công thức cấu tạo của H và viết phương trình hóa học của các phản ứng 4, 5.

d) Hợp chất I có cùng công thức phân tử với F, I không làm mất màu dung dịch \ce{KMnO4}, I chứa hai nguyên tử carbon bậc III. Vẽ công thức cấu tạo của I.

Câu 4. (2 điểm)

Muối K tạo bởi hai nguyên tố hoá học, tồn tại dưới dạng tinh thể màu vàng cam, tan tốt trong nước, được sử dụng để chế tạo pin hoạt động ở nhiệt độ cao. Muối K được tổng hợp như sau: Cân 31,8 gam muối vô cơ khan L (ML < 150 g/mol, L chứa 43,39% khối lượng là sodium) và 32,0 gam đơn chất rắn M. Trộn đều rồi nung trong bình kín ở 280 °C trong 2 giờ. Sau khi phản ứng xảy ra hoàn toàn thu được 0,3 mol khí N duy nhất (không màu, làm đục nước vôi trong) và sản phẩm rắn P gồm hai muối K và Q (MQ < MK < 200 g/mol). P chứa 27,27% khối lượng là sodium. Để tách riêng K và Q, rửa P với lượng dư ethanol, Q tan hết, còn K không tan. Sau khi làm khô thu được 34,8 gam K. Khi cho K vào dung dịch HCl thấy tạo kết tủa M và khí có mùi trứng thối.

a) Xác định công thức hoá học của L, M, N, K, Q.

b) Viết phương trình hóa học của phản ứng tổng hợp K và phản ứng của K với dung dịch HCl.

Câu 5. (2 điểm)

Hợp chất hữu cơ R mạch carbon hở, không phân nhánh, chứa các nguyên tố C, H, O với phần trăm khối lượng lần lượt là 50,85%, 8,47%, 40,68%, MR = 118 g/mol. Khi cho cùng lượng R phản ứng với Na dư hoặc dung dịch \ce{NaHCO3} dư tạo ra \ce{H2} và \ce{CO2} có cùng số mol. R phản ứng với \ce{CrO3} trong dung dịch \ce{H2SO4} thu được hợp chất hữu cơ S làm giấy quỳ tím ẩm hóa đỏ. Đun nóng S với \ce{I2} trong dung dịch NaOH được chất T ở dạng kết tủa màu vàng.

a) Vẽ công thức cấu tạo của R và viết phương trình hóa học tạo chất T.

b) Đun nóng R với \ce{H2SO4} đặc thu được ba hợp chất hữu cơ U1, U2, U3 là đồng phân cấu tạo của nhau. Ba chất này đều phản ứng với dung dịch NaOH. U1, U2 làm mất màu dung dịch \ce{Br2}, còn U3 không có phản ứng này. Phần trăm khối lượng carbon trong U1 là 60,0%, MU1 < 200 g/mol. Vẽ công thức cấu tạo của U1, U2, U3.

c) Hợp chất S được điều chế bằng cách đun nóng saccharose với dung dịch HCl (xúc tác) theo phương trình hóa học sau:

\ce{C12H22O11 ->[HCl] 2S + 2V + H2O}

i) Xác định công thức phân tử và gọi tên V.

ii) Tính khối lượng saccharose cần để điều chế 46,4 gam S, biết hiệu suất của phản ứng đạt 60%.

Câu 6. (1 điểm)

Hỗn hợp X gồm hai muối vô cơ khan, màu trắng X1 và X2, mỗi chất X1, X2 được tạo ra từ ba nguyên tố hóa học. X1 phản ứng với dung dịch NaOH tạo khí Y mùi khai, còn X2 không có phản ứng này. Thêm 7,35 gam X vào bình dung tích 1,49 Lít, rồi hút chân không. Làm nóng bình để xảy ra phản ứng giữa X1 và X2 (phản ứng 1). Sau khi phản ứng kết thúc, làm nguội bình về 25 °C, áp suất khí trong bình là 1,0 bar. Trong bình có hỗn hợp khí X3 và một muối ngậm nước X4. Biết X3 chỉ chứa hai đơn chất có cùng số mol. Hòa tan hoàn toàn lượng X4 ở trên vào nước, cho tác dụng với lượng dư dung dịch \ce{AgNO3} được kết tủa trắng Z (phản ứng 2). Kết tủa này không tan trong dung dịch acid mạnh, nhưng tan trong dung dịch chứa Y. Mặt khác, khi hòa tan 7,35 gam X vào nước, không có kết tủa và không có khí tạo thành, tiếp tục thêm lượng dư dung dịch \ce{AgNO3} thì tạo ra 8,61 gam Z. Lượng kết tủa này gấp 1,5 lần lượng kết tủa Z trong phản ứng 2. Bỏ qua thể tích của chất rắn. Xác định công thức hóa học của X1, X2, X4 và viết phương trình hóa học của phản ứng 1.

---HẾT---

Cho nguyên tử khối: H = 1; C = 12; N = 14; O = 16; F = 19; P = 31; S = 32; Cl = 35,5; Br = 80; I = 127; Na = 23; Mg = 24; Al = 27; K = 39; Ca = 40; Cr = 52; Mn = 55; Fe = 56; Ni = 59; Cu = 64; Zn = 65; Ag = 108; Ba = 137; Pb = 207.

Ở điều kiện chuẩn (đkc), 1 mol khí chiếm thể tích 24,79 Lít;

MC, MF, MK, ML, MQ, MR, MU1 là các giá trị khối lượng mol;

(l) trạng thái lỏng; (g) trạng thái khí; (s) trạng thái rắn; (aq) dung dịch.

Cán bộ coi thi không giải thích gì thêm.

Video giải

Câu 1 · giải từng bước
Câu 2 · giải từng bước
Câu 3 · giải từng bước
Câu 4 · giải từng bước
Câu 5 · giải từng bước
Câu 6 · giải từng bước
Đáp án và lời giải chi tiết

ĐÁP ÁN & HƯỚNG DẪN CHẤM

⚠ BẢN ĐÁP ÁN — đề trong kho CenStu, phát kèm đáp án

Hướng dẫn chấm tự luận

Câu 1. (1,5 điểm)

1. Trong một lon cà phê sử dụng công nghệ tự làm nóng, ngăn chứa dung dịch cà phê được tách riêng với ngăn chứa CaO và ngăn chứa nước. Khi sử dụng, người dùng kích hoạt để trộn lẫn CaO và nước. Nhiệt tỏa ra của phản ứng sẽ làm nóng ngăn chứa dung dịch cà phê.

a) Viết phương trình hóa học của CaO và nước.

b) Tính lượng CaO tối thiểu để làm nóng 124 mL dung dịch cà phê thêm 40 °C. Biết: 1 mol CaO phản ứng hết với nước toả ra nhiệt lượng là 62 kJ, khối lượng riêng của dung dịch cà phê là d = 1,0 g/mL, nhiệt dung riêng của dung dịch cà phê là C = 4,18 J/(°C·g). Nhiệt lượng cần cung cấp được tính theo công thức: Q = m.C.ΔT, với m là khối lượng dung dịch, C là nhiệt dung riêng của dung dịch và ΔT là khoảng nhiệt độ cần tăng.

2. Một hãng phô mai nổi tiếng nhờ chất lượng và hình dạng thú vị với các lỗ hổng hay "mắt" xuất hiện trên miếng phô mai. Các mắt này hình thành do sự chuyển hóa lactose (\ce{C12H22O11}) có trong nguyên liệu sản xuất phô mai. Lactose bị thủy phân khi có mặt enzyme lactase, tạo ra glucose và galactose có cùng công thức phân tử (phản ứng 1). Lên men glucose và galactose bởi enzyme lactobacillus, tạo thành sản phẩm duy nhất là lactic acid (phản ứng 2). Khi có mặt vi khuẩn Propionibacterium freudenreichii, lactic acid chuyển hóa thành hỗn hợp sản phẩm gồm propionic acid, acetic acid, carbon dioxide và nước (phản ứng 3).

Sơ đồ cấu tạo

Khí carbon dioxide thoát ra là nguyên nhân hình thành lỗ hổng trên miếng phô mai.

a) Viết công thức phân tử của lactic acid và propionic acid.

b) Viết phương trình hóa học của các phản ứng 1, 2, 3.

1a) CaO tác dụng với nước, toả nhiệt mạnh: \ce{CaO + H2O -> Ca(OH)2}

1b) Khối lượng dung dịch cà phê: m = 124 · 1,0 = 124 g.

Nhiệt lượng cần để tăng 40 °C: Q = 124 · 4,18 · 40 = 20 732,8 J ≈ 20,73 kJ.

Số mol CaO tối thiểu: n = 20,7328 : 62 ≈ 0,3344 mol ⇒ khối lượng CaO tối thiểu ≈ 0,3344 · 56 ≈ 18,73 gam.

2a) Lactic acid \ce{CH3-CH(OH)-COOH} có công thức phân tử \ce{C3H6O3}; propionic acid \ce{CH3-CH2-COOH} có công thức phân tử \ce{C3H6O2}.

2b) (1) \ce{C12H22O11 + H2O ->[\text{lactase}] C6H12O6 + C6H12O6} (glucose + galactose)

(2) \ce{C6H12O6 ->[\text{lactobacillus}] 2C3H6O3}

(3) \ce{3C3H6O3 ->[\text{Propionibacterium}] 2C3H6O2 + C2H4O2 + CO2 ^ + H2O} (sản phẩm: propionic acid, acetic acid, carbon dioxide, nước)

▶ Video: Câu 1 — quét mã để xem
Câu 2. (1,5 điểm)
Hình học

Cho sơ đồ chuyển hóa như hình bên. Biết:

- A là kim loại, A1, A2, A3, A4, A5 và A6 là các hợp chất của A. Trong đó, A chiếm 52,94% khối lượng của A1.

- B là base, khi nhúng dây platinum vào dung dịch chứa B rồi đốt trên ngọn lửa không màu, thấy ngọn lửa chuyển sang màu vàng.

- C là acid mạnh, MC < 100 g/mol. Để trung hoà dung dịch chứa 2,94 gam C cần dung dịch chứa 0,06 mol B.

Xác định công thức hoá học của các chất và viết các phương trình hóa học theo sơ đồ bên.

Xác định các chất. Ngọn lửa màu vàng là dấu hiệu của Na, B là base ⇒ B là NaOH.

Gọi C là \ce{H_nX}: n_{\ce{H_nX}} = \dfrac{0{,}06}{n} ⇒ M_C = \dfrac{2{,}94n}{0{,}06} = 49n. Với n = 1 không có acid mạnh nào có M = 49; n = 2 cho M = 98 < 100 ⇒ C là \ce{H2SO4}.

A1 tạo từ A và \ce{O2} nên là oxide \ce{A2O_m}: \dfrac{2M_A}{2M_A + 16m} = 0{,}5294 ⇒ M_A = 9m ⇒ m = 3, M_A = 27. Vậy A là Al, A1 là \ce{Al2O3}.

Al và \ce{Al2O3} cùng tan trong NaOH tạo A2 là \ce{NaAlO2} (viết dạng khác: \ce{Na[Al(OH)4]}); sục \ce{CO2} vào được A3 là \ce{Al(OH)3}; hoà tan trong \ce{H2SO4} được A4 là \ce{Al2(SO4)3}; Al cháy trong \ce{Cl2} cho A5 là \ce{AlCl3}.

Từ \ce{Al2(SO4)3} sang \ce{AlCl3} dùng D là \ce{BaCl2}; sang A6 rồi nhiệt phân về \ce{Al2O3} thì A6 là muối nitrate \ce{Al(NO3)3}, E là \ce{Ba(NO3)2}.

Phương trình hoá học.

\ce{4Al + 3O2 ->[t^o] 2Al2O3}

\ce{Al2O3 + 2NaOH -> 2NaAlO2 + H2O}

\ce{2Al + 2NaOH + 2H2O -> 2NaAlO2 + 3H2 ^}

\ce{NaAlO2 + CO2 + 2H2O -> Al(OH)3 v + NaHCO3}

\ce{2Al(OH)3 + 3H2SO4 -> Al2(SO4)3 + 6H2O}

\ce{2Al + 3Cl2 ->[t^o] 2AlCl3}

\ce{Al2(SO4)3 + 3BaCl2 -> 2AlCl3 + 3BaSO4 v}

\ce{Al2(SO4)3 + 3Ba(NO3)2 -> 2Al(NO3)3 + 3BaSO4 v}

\ce{4Al(NO3)3 ->[t^o] 2Al2O3 + 12NO2 ^ + 3O2 ^}

▶ Video: Câu 2 — quét mã để xem
Câu 3. (2 điểm)

F là hydrocarbon mạch hở, có MF = 68 g/mol.

a) Xác định công thức phân tử của F.

b) Trong dung môi \ce{CCl4}, F phản ứng với \ce{Br2} theo tỉ lệ mol 1:1 thu được hỗn hợp sản phẩm gồm ba dẫn xuất dibromo là đồng phân cấu tạo của nhau (phản ứng 1). Mặt khác, phản ứng của F với \ce{KMnO4} trong dung dịch \ce{H2SO4} tạo ra hợp chất hữu cơ G (phản ứng 2). Biết phân tử G chứa ba nguyên tử oxygen, 1 mol G tác dụng với lượng dư dung dịch \ce{NaHCO3} tạo ra 1 mol khí \ce{CO2} (phản ứng 3). Vẽ công thức cấu tạo của F và viết phương trình hóa học của các phản ứng 1, 2, 3.

c) Khi có mặt xúc tác thích hợp, hai phân tử F phản ứng với nhau tạo ra hợp chất hữu cơ H (phản ứng 4). H phản ứng với \ce{H2} theo tỉ lệ mol 1:2, thu được 1-isopropyl-4-methylcyclohexane (phản ứng 5). Vẽ công thức cấu tạo của H và viết phương trình hóa học của các phản ứng 4, 5.

d) Hợp chất I có cùng công thức phân tử với F, I không làm mất màu dung dịch \ce{KMnO4}, I chứa hai nguyên tử carbon bậc III. Vẽ công thức cấu tạo của I.

a) Đặt F là \ce{C_xH_y}: 12x + y = 68 với y chẵn, y ≤ 2x + 2. x = 4 cho y = 20 (quá số H tối đa), x = 5 cho y = 8 (thoả) ⇒ F là \ce{C5H8}, có 2 liên kết π (hoặc vòng) — mạch hở nên là alkadiene hoặc alkyne.

b) G có 3 nguyên tử O, 1 mol G giải phóng 1 mol \ce{CO2} ⇒ G có đúng một nhóm –COOH, nguyên tử O còn lại thuộc nhóm C=O (ketone). Cắt mạch bằng \ce{KMnO4}/\ce{H2SO4} chỉ cho được keto acid như vậy khi F là isoprene: G là \ce{CH3-CO-COOH} (pyruvic acid), hai đầu \ce{=CH2} thành \ce{CO2}.

F: \ce{CH2=C(CH3)-CH=CH2} (2-methylbuta-1,3-diene). Cộng \ce{Br2} 1:1 theo kiểu 1,2; 3,4 và 1,4 cho đúng ba đồng phân cấu tạo: \ce{CH2Br-CBr(CH3)-CH=CH2}, \ce{CH2=C(CH3)-CHBr-CH2Br}, \ce{CH2Br-C(CH3)=CH-CH2Br}.

(1) \ce{CH2=C(CH3)-CH=CH2 + Br2 ->[CCl4] CH2Br-C(CH3)=CH-CH2Br} (cộng 1,4; hai sản phẩm cộng 1,2 và 3,4 viết tương tự)

(2) \ce{5CH2=C(CH3)-CH=CH2 + 18KMnO4 + 27H2SO4 -> 5CH3-CO-COOH + 10CO2 + 9K2SO4 + 18MnSO4 + 37H2O}

(3) \ce{CH3-CO-COOH + NaHCO3 -> CH3-CO-COONa + CO2 ^ + H2O}

c) Hai phân tử isoprene đóng vòng (một phân tử là diene, phân tử kia dùng một liên kết đôi) tạo H \ce{C10H16}. H cộng 2 \ce{H2} cho 1-isopropyl-4-methylcyclohexane nên H có vòng sáu cạnh mang nhóm \ce{CH3} và nhóm \ce{-C(CH3)=CH2} ở hai vị trí đối diện (1,4), một liên kết đôi trong vòng — đó là limonene:

Sơ đồ cấu tạo

(4) \ce{2C5H8 ->[xt, t^o] C10H16} (H)

(5) \ce{C10H16 + 2H2 ->[Ni, t^o] C10H20} (1-isopropyl-4-methylcyclohexane)

d) I là \ce{C5H8} (2 liên kết π hoặc vòng) nhưng không làm mất màu \ce{KMnO4} ⇒ không có liên kết bội, phân tử có 2 vòng. Hai carbon bậc III là hai carbon đầu cầu chung của hai vòng: I là bicyclo[2.1.0]pentane (vòng bốn cạnh và vòng ba cạnh chung một cạnh CH–CH; ba carbon còn lại là \ce{CH2}). Cấu tạo bicyclo[1.1.1]pentane (hai CH đầu cầu nối bởi ba cầu \ce{CH2}) cũng thoả điều kiện.

▶ Video: Câu 3 — quét mã để xem
Câu 4. (2 điểm)

Muối K tạo bởi hai nguyên tố hoá học, tồn tại dưới dạng tinh thể màu vàng cam, tan tốt trong nước, được sử dụng để chế tạo pin hoạt động ở nhiệt độ cao. Muối K được tổng hợp như sau: Cân 31,8 gam muối vô cơ khan L (ML < 150 g/mol, L chứa 43,39% khối lượng là sodium) và 32,0 gam đơn chất rắn M. Trộn đều rồi nung trong bình kín ở 280 °C trong 2 giờ. Sau khi phản ứng xảy ra hoàn toàn thu được 0,3 mol khí N duy nhất (không màu, làm đục nước vôi trong) và sản phẩm rắn P gồm hai muối K và Q (MQ < MK < 200 g/mol). P chứa 27,27% khối lượng là sodium. Để tách riêng K và Q, rửa P với lượng dư ethanol, Q tan hết, còn K không tan. Sau khi làm khô thu được 34,8 gam K. Khi cho K vào dung dịch HCl thấy tạo kết tủa M và khí có mùi trứng thối.

a) Xác định công thức hoá học của L, M, N, K, Q.

b) Viết phương trình hóa học của phản ứng tổng hợp K và phản ứng của K với dung dịch HCl.

a) Khí không màu làm đục nước vôi trong ⇒ N là \ce{CO2} (0,3 mol). K gặp HCl cho khí mùi trứng thối (\ce{H2S}) và kết tủa M ⇒ M là lưu huỳnh S; n_S = 32 : 32 = 1 mol.

L dạng \ce{Na_xX}: M_L = \dfrac{23x}{0{,}4339} \approx 53x; x = 2 cho M_L = 106 ⇒ L là \ce{Na2CO3} (0,3 mol), đúng bằng số mol \ce{CO2} ⇒ toàn bộ C đã thoát ra.

Kiểm tra P: m_P = 31{,}8 + 32{,}0 - 0{,}3 \cdot 44 = 50{,}6 g; m_{Na} = 0{,}6 \cdot 23 = 13{,}8 g ⇒ 27,27% (khớp đề).

K chỉ gồm Na và S ⇒ \ce{Na2S_n}. Q là muối còn lại, chứa O của gốc carbonate: Q là \ce{Na2S2O3}. Bảo toàn O: 0,3 · 3 = 0,3 · 2 + 3n_Q ⇒ n_Q = 0{,}1 mol. Bảo toàn Na: 2n_K + 2 \cdot 0{,}1 = 0{,}6 ⇒ n_K = 0{,}2 mol ⇒ M_K = 34{,}8 : 0{,}2 = 174 = 46 + 32n ⇒ n = 4.

Vậy L: \ce{Na2CO3}; M: S; N: \ce{CO2}; K: \ce{Na2S4}; Q: \ce{Na2S2O3} (kiểm: S = 0,8 + 0,2 = 1 mol; M_Q = 158 < M_K = 174 < 200).

b) \ce{3Na2CO3 + 10S ->[280^oC] 2Na2S4 + Na2S2O3 + 3CO2 ^}

\ce{Na2S4 + 2HCl -> 2NaCl + 3S v + H2S ^}

▶ Video: Câu 4 — quét mã để xem
Câu 5. (2 điểm)

Hợp chất hữu cơ R mạch carbon hở, không phân nhánh, chứa các nguyên tố C, H, O với phần trăm khối lượng lần lượt là 50,85%, 8,47%, 40,68%, MR = 118 g/mol. Khi cho cùng lượng R phản ứng với Na dư hoặc dung dịch \ce{NaHCO3} dư tạo ra \ce{H2} và \ce{CO2} có cùng số mol. R phản ứng với \ce{CrO3} trong dung dịch \ce{H2SO4} thu được hợp chất hữu cơ S làm giấy quỳ tím ẩm hóa đỏ. Đun nóng S với \ce{I2} trong dung dịch NaOH được chất T ở dạng kết tủa màu vàng.

a) Vẽ công thức cấu tạo của R và viết phương trình hóa học tạo chất T.

b) Đun nóng R với \ce{H2SO4} đặc thu được ba hợp chất hữu cơ U1, U2, U3 là đồng phân cấu tạo của nhau. Ba chất này đều phản ứng với dung dịch NaOH. U1, U2 làm mất màu dung dịch \ce{Br2}, còn U3 không có phản ứng này. Phần trăm khối lượng carbon trong U1 là 60,0%, MU1 < 200 g/mol. Vẽ công thức cấu tạo của U1, U2, U3.

c) Hợp chất S được điều chế bằng cách đun nóng saccharose với dung dịch HCl (xúc tác) theo phương trình hóa học sau:

\ce{C12H22O11 ->[HCl] 2S + 2V + H2O}

i) Xác định công thức phân tử và gọi tên V.

ii) Tính khối lượng saccharose cần để điều chế 46,4 gam S, biết hiệu suất của phản ứng đạt 60%.

a) Số nguyên tử trong R: C = 118 · 50,85% : 12 = 5; H = 118 · 8,47% : 1 = 10; O = 118 · 40,68% : 16 = 3 ⇒ \ce{C5H10O3} (1 liên kết π).

Tác dụng với \ce{NaHCO3} ⇒ có –COOH (chiếm liên kết π và 2 O). Số mol \ce{H2} bằng số mol \ce{CO2} ⇒ ngoài H của –COOH còn một H linh động nữa, của nhóm –OH alcohol.

S làm quỳ hoá đỏ (còn –COOH) và cho kết tủa vàng \ce{CHI3} (phản ứng iodoform) ⇒ S có nhóm \ce{CH3-CO-} ⇒ nhóm –OH của R nằm ở carbon số 4.

R: \ce{CH3-CH(OH)-CH2-CH2-COOH} (4-hydroxypentanoic acid); S: \ce{CH3-CO-CH2-CH2-COOH}; T: \ce{CHI3}.

\ce{CH3-CO-CH2-CH2-COOH + 3I2 + 5NaOH ->[t^o] CHI3 v + NaOOC-CH2-CH2-COONa + 3NaI + 4H2O}

b) Tách nước nội phân tử (–OH ở C4 với H ở C3 hoặc C5) cho hai acid không no \ce{C5H8O2} (M = 100 < 200; %C = 60 : 100 = 60,0%, khớp đề), làm mất màu \ce{Br2}:

U1, U2: \ce{CH3-CH=CH-CH2-COOH} và \ce{CH2=CH-CH2-CH2-COOH}.

Ester hoá nội phân tử giữa –OH và –COOH cho ester vòng năm cạnh, không có liên kết C=C nên không làm mất màu \ce{Br2} nhưng bị NaOH thuỷ phân: U3 là γ-valerolactone.

Sơ đồ cấu tạo

c) i) Bảo toàn nguyên tố: 2V = \ce{C12H22O11} − 2\ce{C5H8O3} − \ce{H2O} = \ce{C2H4O4} ⇒ V là \ce{CH2O2}, tức HCOOH (formic acid).

ii) n_S = 46{,}4 : 116 = 0{,}4 mol ⇒ saccharose theo lí thuyết 0,2 mol. Hiệu suất 60% ⇒ cần 0,2 : 0,6 = 1/3 mol ⇒ khối lượng saccharose = 342 : 3 = 114 gam.

▶ Video: Câu 5 — quét mã để xem
Câu 6. (1 điểm)

Hỗn hợp X gồm hai muối vô cơ khan, màu trắng X1 và X2, mỗi chất X1, X2 được tạo ra từ ba nguyên tố hóa học. X1 phản ứng với dung dịch NaOH tạo khí Y mùi khai, còn X2 không có phản ứng này. Thêm 7,35 gam X vào bình dung tích 1,49 Lít, rồi hút chân không. Làm nóng bình để xảy ra phản ứng giữa X1 và X2 (phản ứng 1). Sau khi phản ứng kết thúc, làm nguội bình về 25 °C, áp suất khí trong bình là 1,0 bar. Trong bình có hỗn hợp khí X3 và một muối ngậm nước X4. Biết X3 chỉ chứa hai đơn chất có cùng số mol. Hòa tan hoàn toàn lượng X4 ở trên vào nước, cho tác dụng với lượng dư dung dịch \ce{AgNO3} được kết tủa trắng Z (phản ứng 2). Kết tủa này không tan trong dung dịch acid mạnh, nhưng tan trong dung dịch chứa Y. Mặt khác, khi hòa tan 7,35 gam X vào nước, không có kết tủa và không có khí tạo thành, tiếp tục thêm lượng dư dung dịch \ce{AgNO3} thì tạo ra 8,61 gam Z. Lượng kết tủa này gấp 1,5 lần lượng kết tủa Z trong phản ứng 2. Bỏ qua thể tích của chất rắn. Xác định công thức hóa học của X1, X2, X4 và viết phương trình hóa học của phản ứng 1.

Khí mùi khai Y là \ce{NH3} ⇒ X1 chứa \ce{NH4+}. Kết tủa trắng Z không tan trong acid mạnh, tan trong dung dịch \ce{NH3} ⇒ Z là AgCl. X1 tạo từ ba nguyên tố ⇒ X1 là \ce{NH4Cl}.

Hoà tan X rồi thêm \ce{AgNO3}: n_{AgCl} = 8{,}61 : 143{,}5 = 0{,}06 mol, toàn bộ \ce{Cl-} đến từ \ce{NH4Cl} ⇒ m_{\ce{NH4Cl}} = 0{,}06 \cdot 53{,}5 = 3{,}21 g, m_{X2} = 7{,}35 - 3{,}21 = 4{,}14 g.

Khí X3 ở 25 °C, 1 bar: n = 1,49 : 24,79 ≈ 0,06 mol, hai đơn chất mỗi chất 0,03 mol. Bảo toàn N: n_{\ce{N2}} = 0{,}06 : 2 = 0{,}03 mol (khớp) ⇒ đơn chất còn lại sinh từ gốc chứa Cl là \ce{Cl2} (0,03 mol). m_{X3} = 0{,}03 \cdot 28 + 0{,}03 \cdot 71 = 2{,}97 g ⇒ m_{X4} = 7{,}35 - 2{,}97 = 4{,}38 g.

X4: n_{\ce{Cl-}} = 0{,}06 : 1{,}5 = 0{,}04 mol; toàn bộ H của \ce{NH4+} thành nước kết tinh: n_{\ce{H2O}} = 0{,}24 : 2 = 0{,}12 mol (2,16 g) ⇒ muối khan 4,38 − 2,16 = 2,22 g. Đặt muối khan là \ce{MCl_n}: \dfrac{2{,}22}{M + 35{,}5n} = \dfrac{0{,}04}{n} ⇒ M = 20n ⇒ n = 2, M = 40 (Ca): 0,02 mol \ce{CaCl2} ứng với 0,12 mol \ce{H2O} ⇒ X4 là \ce{CaCl2.6H2O}.

X2 chứa 0,02 mol Ca; Cl = 0,03 · 2 + 0,04 − 0,06 = 0,04 mol; phần còn lại là O: 4,14 − 0,02 · 40 − 0,04 · 35,5 = 1,92 g = 0,12 mol. Ca : Cl : O = 1 : 2 : 6 ⇒ X2 là \ce{Ca(ClO3)2} (M = 207 = 4,14 : 0,02).

Phản ứng 1: \ce{6NH4Cl + 2Ca(ClO3)2 ->[t^o] 2CaCl2.6H2O + 3N2 ^ + 3Cl2 ^}

▶ Video: Câu 6 — quét mã để xem

Đề của Trường THPT chuyên Khoa học Tự nhiên – ĐHQG Hà Nội, đáp án đã đối chiếu với đáp án của đơn vị ra đề. Lời giải do đội ngũ CenStu biên soạn. Bạn dùng lại được cho lớp của mình — in ra giấy, hoặc soạn một đề riêng bằng công cụ miễn phí .

Đề này có hữu ích không?

Hãy là người đầu tiên đánh giá