Đề thi học sinh giỏi Toán 12 Hà Nội 2023-2024 có đáp án

Đề thi học sinh giỏi thành phố lớp 12 môn Toán 2023-2024 của Sở GD&ĐT Hà Nội, có đáp án và lời giải. Đề chính thức, 180 phút, thi ngày 30/9/2023: 6 câu tự luận, thang 20 điểm — hàm số và cực trị, hệ phương trình, xác suất, hình chóp, giới hạn dãy số, giá trị lớn nhất.

  • 6 câu
  • Đề ôn
  • Nâng cao
  • 180 phút
  • Năm học 2023-2024
  • Nguồn: Sở GD&ĐT Hà Nội

Chọn mẫu đề và điền tên trường của bạn trước khi in · Lưu thành PDF ngay trong hộp thoại In

Họ và tên: ....................................Lớp: ..................Số báo danh: ..............
Câu 1. (4 điểm)

Cho hàm số y=2x^3-3(2m-1)x^2-12mx có đồ thị (C_m), với m là tham số thực.

1) Khi m=1, viết phương trình tiếp tuyến của đồ thị hàm số biết tiếp tuyến cắt các trục Ox, Oy lần lượt tại hai điểm phân biệt M và N sao cho ON=24OM.

2) Tìm tất cả các giá trị của m để (C_m) có hai điểm cực trị nằm về hai phía so với trục hoành.

Câu 2. (3 điểm)

Giải hệ phương trình \begin{cases} x+\sqrt{x^2+x}=y\left(\sqrt{y^2+1}+y\right) \\ \sqrt{2x^2-3y^2+7}+x=2\sqrt{3x-5}+3 \end{cases}, với x, y\in\mathbb{R}.

Câu 3. (3 điểm)

Xét tập hợp S gồm tất cả các bộ số (x; y; z) với x, y, z là các số nguyên dương không lớn hơn 30.

1) Hỏi có bao nhiêu bộ số (x; y; z) thuộc tập hợp S thỏa mãn x+y+z=5?

2) Lấy ngẫu nhiên một bộ số (a; b; c) từ tập hợp S. Tính xác suất để lấy được bộ số thỏa mãn a+b+c<30.

Câu 4. (4 điểm)

Cho hình chóp S.ABC có cạnh bên SA vuông góc với mặt phẳng (ABC), biết SA=3 và tam giác SBC là tam giác đều có cạnh bằng 4.

1) Tính số đo của góc giữa mặt phẳng (SBC) và mặt phẳng (ABC).

2) Cho điểm I xác định bởi 2\overrightarrow{IA}+3\overrightarrow{IB}+4\overrightarrow{IC}=\overrightarrow{0}. Xét mặt phẳng (\alpha) thay đổi đi qua trung điểm của đoạn thẳng SI và cắt các tia SA, SB, SC lần lượt tại các điểm M, N, P (với M, N, P không trùng với S). Tìm giá trị nhỏ nhất của biểu thức T=\dfrac{4}{SM^2}+\dfrac{9}{SN^2}+\dfrac{16}{SP^2}.

Câu 5. (4 điểm)

Cho dãy số (u_n) xác định bởi u_1=1 và u_{n+1}=\dfrac{6u_n}{\sqrt{11u_n+9}+3} với mọi n\in\mathbb{N}^*.

1) Chứng minh dãy số (u_n) là dãy số giảm.

2) Với mỗi số nguyên dương n, đặt S_n=u_1^2+u_2^2+u_3^2+\dots+u_n^2. Tìm \lim\limits_{n\to+\infty}S_n.

Câu 6. (2 điểm)

Xét a, b, c là các số thực dương thỏa mãn a+b=3(1-c). Tìm giá trị lớn nhất của biểu thức P=abc\left(a^2+b^2+9c^2\right).

— HẾT —
Đáp án và lời giải chi tiết

ĐÁP ÁN & HƯỚNG DẪN CHẤM

⚠ BẢN ĐÁP ÁN — đề trong kho CenStu, phát kèm đáp án

Hướng dẫn chấm tự luận

Câu 1. (4 điểm)

Cho hàm số y=2x^3-3(2m-1)x^2-12mx có đồ thị (C_m), với m là tham số thực.

1) Khi m=1, viết phương trình tiếp tuyến của đồ thị hàm số biết tiếp tuyến cắt các trục Ox, Oy lần lượt tại hai điểm phân biệt M và N sao cho ON=24OM.

2) Tìm tất cả các giá trị của m để (C_m) có hai điểm cực trị nằm về hai phía so với trục hoành.

1) Với m=1: y=2x^3-3x^2-12x, y'=6x^2-6x-12.

Tiếp tuyến cắt hai trục tại M, N phân biệt nên hệ số góc k thoả |k|=\dfrac{ON}{OM}=24.

  • k=24: 6x_0^2-6x_0-12=24\Leftrightarrow x_0^2-x_0-6=0\Leftrightarrow x_0=3 hoặc x_0=-2. Với x_0=3, y_0=-9: tiếp tuyến y=24x-81. Với x_0=-2, y_0=-4: tiếp tuyến y=24x+44.

  • k=-24: x_0^2-x_0+2=0 vô nghiệm.

Vậy có hai tiếp tuyến: y=24x-81 và y=24x+44.

2) y'=6\left[x^2-(2m-1)x-2m\right]=6(x+1)(x-2m), nên y'=0\Leftrightarrow x=-1 hoặc x=2m. Hàm có hai cực trị \Leftrightarrow 2m\ne -1\Leftrightarrow m\ne-\dfrac12.

Giá trị cực trị: y(-1)=6m+1, y(2m)=-8m^3-12m^2=-4m^2(2m+3).

Hai điểm cực trị nằm về hai phía trục hoành \Leftrightarrow y(-1)\cdot y(2m)<0\Leftrightarrow 4m^2(2m+3)(6m+1)>0.

Điều này xảy ra khi m\ne 0 và (2m+3)(6m+1)>0, tức m<-\dfrac32 hoặc m>-\dfrac16 (điều kiện m\ne-\dfrac12 tự thoả).

Kết luận: m\in\left(-\infty;-\dfrac32\right)\cup\left(-\dfrac16;+\infty\right)\setminus\{0\}.

Câu 2. (3 điểm)

Giải hệ phương trình \begin{cases} x+\sqrt{x^2+x}=y\left(\sqrt{y^2+1}+y\right) \\ \sqrt{2x^2-3y^2+7}+x=2\sqrt{3x-5}+3 \end{cases}, với x, y\in\mathbb{R}.

Điều kiện: x\ge\dfrac53, 2x^2-3y^2+7\ge 0.

Vế trái phương trình thứ nhất dương nên y>0, và phương trình thứ nhất viết lại thành x+\sqrt{x^2+x}=y^2+\sqrt{y^4+y^2}.

Hàm f(t)=t+\sqrt{t^2+t} có f'(t)=1+\dfrac{2t+1}{2\sqrt{t^2+t}}>0 với t>0, nên đồng biến trên (0;+\infty). Từ f(x)=f(y^2) suy ra y^2=x.

Thay vào phương trình thứ hai: \sqrt{2x^2-3x+7}+x=2\sqrt{3x-5}+3, tức \left(\sqrt{2x^2-3x+7}-(x+1)\right)+2\left(x-1-\sqrt{3x-5}\right)=0.

Nhân liên hợp: (x^2-5x+6)\left(\dfrac{1}{\sqrt{2x^2-3x+7}+x+1}+\dfrac{2}{x-1+\sqrt{3x-5}}\right)=0.

Với x\ge\dfrac53 thì thừa số trong ngoặc lớn luôn dương, nên x^2-5x+6=0\Leftrightarrow x=2 hoặc x=3.

Kết hợp y=\sqrt{x}: hệ có hai nghiệm (x;y)=(2;\sqrt2) và (x;y)=(3;\sqrt3).

Câu 3. (3 điểm)

Xét tập hợp S gồm tất cả các bộ số (x; y; z) với x, y, z là các số nguyên dương không lớn hơn 30.

1) Hỏi có bao nhiêu bộ số (x; y; z) thuộc tập hợp S thỏa mãn x+y+z=5?

2) Lấy ngẫu nhiên một bộ số (a; b; c) từ tập hợp S. Tính xác suất để lấy được bộ số thỏa mãn a+b+c<30.

1) Ba số nguyên dương có tổng 5 chỉ có thể là \{1;2;2\} hoặc \{1;1;3\}, mỗi loại có 3 cách sắp thứ tự: (1;2;2), (2;1;2), (2;2;1), (1;1;3), (1;3;1), (3;1;1). Có 6 bộ.

2) Không gian mẫu có 30^3=27000 phần tử.

a+b+c<30 khi và chỉ khi có số nguyên dương d với a+b+c+d=30 (lúc đó a,b,c tự động không vượt 30). Số nghiệm nguyên dương của phương trình này là C_{29}^3.

Xác suất cần tìm: P=\dfrac{C_{29}^3}{27000}=\dfrac{3654}{27000}=\dfrac{203}{1500}.

Câu 4. (4 điểm)

Cho hình chóp S.ABC có cạnh bên SA vuông góc với mặt phẳng (ABC), biết SA=3 và tam giác SBC là tam giác đều có cạnh bằng 4.

1) Tính số đo của góc giữa mặt phẳng (SBC) và mặt phẳng (ABC).

2) Cho điểm I xác định bởi 2\overrightarrow{IA}+3\overrightarrow{IB}+4\overrightarrow{IC}=\overrightarrow{0}. Xét mặt phẳng (\alpha) thay đổi đi qua trung điểm của đoạn thẳng SI và cắt các tia SA, SB, SC lần lượt tại các điểm M, N, P (với M, N, P không trùng với S). Tìm giá trị nhỏ nhất của biểu thức T=\dfrac{4}{SM^2}+\dfrac{9}{SN^2}+\dfrac{16}{SP^2}.

Hình học

1) Gọi H là trung điểm BC. Tam giác SBC đều nên SH\perp BC; SA\perp(ABC) nên AH\perp BC. Do đó góc giữa (SBC) và (ABC) là \widehat{SHA}.

SH=\dfrac{4\sqrt3}{2}=2\sqrt3, \sin\widehat{SHA}=\dfrac{SA}{SH}=\dfrac{3}{2\sqrt3}=\dfrac{\sqrt3}{2}, nên \widehat{SHA}=60^\circ. Góc cần tìm bằng 60^\circ.

2) Đặt x=\dfrac{2}{SM}, y=\dfrac{3}{SN}, z=\dfrac{4}{SP} (x,y,z>0); gọi O là trung điểm SI.

Từ 2\overrightarrow{IA}+3\overrightarrow{IB}+4\overrightarrow{IC}=\overrightarrow0 có 9\overrightarrow{SI}=2\overrightarrow{SA}+3\overrightarrow{SB}+4\overrightarrow{SC}, nên 18\overrightarrow{SO}=2\overrightarrow{SA}+3\overrightarrow{SB}+4\overrightarrow{SC}.

Vì SA=3, SB=SC=4: \overrightarrow{SA}=\dfrac{3}{SM}\overrightarrow{SM}, \overrightarrow{SB}=\dfrac{4}{SN}\overrightarrow{SN}, \overrightarrow{SC}=\dfrac{4}{SP}\overrightarrow{SP}, suy ra 18\overrightarrow{SO}=3x\overrightarrow{SM}+4y\overrightarrow{SN}+4z\overrightarrow{SP}.

O, M, N, P cùng thuộc (\alpha) và ba vectơ \overrightarrow{SM}, \overrightarrow{SN}, \overrightarrow{SP} không đồng phẳng, nên tổng hệ số bằng 1: 3x+4y+4z=18.

Khi đó T=x^2+y^2+z^2. Theo bất đẳng thức Bunhiacốpxki: (3x+4y+4z)^2\le(3^2+4^2+4^2)(x^2+y^2+z^2), nên T\ge\dfrac{18^2}{41}=\dfrac{324}{41}.

Dấu bằng khi \dfrac{x}{3}=\dfrac{y}{4}=\dfrac{z}{4}, tức x=\dfrac{54}{41}, y=z=\dfrac{72}{41}. Vậy giá trị nhỏ nhất của T là \dfrac{324}{41}.

Câu 5. (4 điểm)

Cho dãy số (u_n) xác định bởi u_1=1 và u_{n+1}=\dfrac{6u_n}{\sqrt{11u_n+9}+3} với mọi n\in\mathbb{N}^*.

1) Chứng minh dãy số (u_n) là dãy số giảm.

2) Với mỗi số nguyên dương n, đặt S_n=u_1^2+u_2^2+u_3^2+\dots+u_n^2. Tìm \lim\limits_{n\to+\infty}S_n.

1) Quy nạp: u_1=1>0; nếu u_k>0 thì u_{k+1}=\dfrac{6u_k}{\sqrt{11u_k+9}+3}>0. Vậy u_n>0 với mọi n.

Khi đó \sqrt{11u_n+9}+3>3+3=6, nên u_{n+1}=\dfrac{6u_n}{\sqrt{11u_n+9}+3}<u_n. Dãy (u_n) giảm.

2) Trục căn: u_{n+1}=\dfrac{6u_n\left(\sqrt{11u_n+9}-3\right)}{11u_n}=\dfrac{6\left(\sqrt{11u_n+9}-3\right)}{11}, nên \sqrt{11u_n+9}=\dfrac{11u_{n+1}+18}{6}.

Bình phương rồi rút gọn: 121u_{n+1}^2=396(u_n-u_{n+1}), tức u_{n+1}^2=\dfrac{396}{121}(u_n-u_{n+1}).

Cộng từ u_2^2 tới u_n^2 (tổng sai phân rút gọn): S_n=1+\dfrac{396}{121}(u_1-u_n)=1+\dfrac{396}{121}-\dfrac{396}{121}u_n với n\ge2.

Dãy giảm và bị chặn dưới bởi 0 nên có giới hạn a\ge0; qua giới hạn hệ thức 121u_{n+1}^2=396(u_n-u_{n+1}) được 121a^2=0, nên a=0.

Vậy \lim\limits_{n\to+\infty}S_n=1+\dfrac{396}{121}=\dfrac{47}{11}.

Câu 6. (2 điểm)

Xét a, b, c là các số thực dương thỏa mãn a+b=3(1-c). Tìm giá trị lớn nhất của biểu thức P=abc\left(a^2+b^2+9c^2\right).

Đặt z=3c: điều kiện thành a+b+z=3 và 3P=abz\left(a^2+b^2+z^2\right)=abz(a^2+b^2)+abz^3.

Vai trò a, b, z như nhau nên giả sử z=\min\{a,b,z\}, suy ra z\le1; đặt t=a+b=3-z\ge2.

Với u=ab: ab(a^2+b^2)=u(t^2-2u)\le\dfrac{t^4}{8} và ab\le\dfrac{t^2}{4}, nên 3P\le\dfrac{z t^4}{8}+\dfrac{t^2z^3}{4}=\dfrac{(3-t)t^4}{8}+\dfrac{t^2(3-t)^3}{4}=f(t).

Biến đổi: f(t)-3=-\dfrac38(t-2)^2\left[t(t-1)(t-2)+2\right]\le0 với mọi t\ge2, nên 3P\le3, tức P\le1.

Dấu bằng khi t=2, a=b=z=1, tức a=b=1, c=\dfrac13 (khi đó P=1\cdot1\cdot\dfrac13\cdot3=1).

Vậy giá trị lớn nhất của P là 1.

Đề của Sở GD&ĐT Hà Nội, đáp án đã đối chiếu với đáp án của đơn vị ra đề. Lời giải do đội ngũ CenStu biên soạn. Bạn dùng lại được cho lớp của mình — in ra giấy, hoặc soạn một đề riêng bằng công cụ miễn phí .

Đề này có hữu ích không?

Hãy là người đầu tiên đánh giá

Đề thi Toán lớp 12 khác

Xem tất cả đề thi Toán lớp 12