Câu 4. (3 điểm)
Cho tam giác ABC nhọn với AB<AC. Đường tròn nội tiếp (I) tiếp xúc với ba cạnh BC,CA,AB lần lượt tại D,E,F. Gọi EM,FN là hai đường cao của tam giác DEF. Gọi I' là điểm đối xứng của I qua EF.
a) Chứng minh rằng MN song song BC và I' là trực tâm của tam giác AEF.
b) Chứng minh rằng \widehat{DFI'}=\widehat{MEC} và \widehat{I'MC}=90^\circ.
c) Gọi S là giao điểm của I'C với DE, T là giao điểm của ID với MC. Chứng minh rằng 5 điểm I',M,N,S,T cùng nằm trên một đường tròn.
Hình học
a) \widehat{FME}=\widehat{FNE}=90^\circ nên tứ giác FMEN nội tiếp, suy ra \widehat{DMN}=\widehat{DEF}. Theo góc tạo bởi tiếp tuyến BC và dây DF của (I): \widehat{DEF}=\widehat{BDF}. Vậy \widehat{DMN}=\widehat{BDF} (hai góc đồng vị) nên MN \parallel BC.
Vì AE=AF và IE=IF nên AI là trung trực của EF; I' đối xứng với I qua EF nên I' nằm trên AI và II', EF cắt nhau tại trung điểm của mỗi đoạn. Do đó FIEI' là hình thoi: FI' \parallel IE \perp AE và EI' \parallel IF \perp AF. Vậy I' là trực tâm tam giác AEF.
b) Do đối xứng qua AI: \widehat{AFI'}=\widehat{AEI'}. Ta có \widehat{BFD}=\widehat{FED}=\widehat{FEM}+\widehat{MED}, mà \widehat{MED}=90^\circ-\widehat{EDF}=90^\circ-\widehat{AFE}=\widehat{I'EF} (vì EI' \perp AF). Suy ra
\widehat{AFI'}+\widehat{BFD}=\widehat{AEI'}+\widehat{I'EF}+\widehat{FEM}=\widehat{AEM},
nên \widehat{DFI'}=180^\circ-\widehat{AEM}=\widehat{MEC}.
Tam giác EMF vuông tại M và tam giác CEI vuông tại E có \widehat{EFM}=\dfrac{1}{2}\widehat{EID}=\widehat{EIC}, nên \triangle EMF \sim \triangle CEI. Suy ra \dfrac{CE}{ME}=\dfrac{IE}{MF}=\dfrac{I'F}{MF} (vì I'F=IE).
Kết hợp \widehat{I'FM}=\widehat{MEC} được \triangle I'FM \sim \triangle CEM (c.g.c), nên \dfrac{MI'}{MC}=\dfrac{MF}{ME} và \widehat{FMI'}=\widehat{EMC}, kéo theo \widehat{FME}=\widehat{I'MC}. Vậy \triangle FME \sim \triangle I'MC (c.g.c) và \widehat{I'MC}=\widehat{FME}=90^\circ.
c) Gọi X là giao điểm của ID với MN và Z là chân đường vuông góc hạ từ D xuống EF. Vì MN \parallel BC \perp ID nên DX \perp MN. Theo a), \triangle DMN \sim \triangle DEF (M \leftrightarrow E, N \leftrightarrow F), với DX, DZ là hai đường cao tương ứng, nên \dfrac{XN}{XM}=\dfrac{ZF}{ZE}.
Theo một bổ đề quen thuộc, ZD là phân giác của góc \widehat{BZC}, nên \dfrac{BD}{DC}=\dfrac{BZ}{ZC}=\dfrac{ZF}{ZE}=\dfrac{XN}{XM}. Tức là \dfrac{XM}{XN}=\dfrac{DC}{DB}; với MN \parallel BC, theo định lí Thales giao điểm T của hai đường chéo MC, NB của hình thang MNCB nằm trên XD. Vậy MC, NB, ID đồng quy tại T, tức B,T,N thẳng hàng.
Làm tương tự b) cho đỉnh N (vai trò của E và F, C và B đổi cho nhau) được \widehat{I'NB}=90^\circ. Như vậy \widehat{I'NT}=\widehat{I'MT}=90^\circ nên I',M,T,N cùng nằm trên đường tròn đường kính I'T.
Từ \triangle FME \sim \triangle I'MC có \widehat{I'CM}=\widehat{FEM}, nên \widehat{MI'S}=90^\circ-\widehat{I'CM}=90^\circ-\widehat{FEM}=\widehat{MFE}=\widehat{DNM} (tứ giác FMEN nội tiếp). Do đó tứ giác MI'SN nội tiếp.
Hai đường tròn qua I',M,N trùng nhau, nên I',M,N,S,T cùng nằm trên một đường tròn.