Câu 5. (3 điểm)
Cho đường tròn (O) có AB là một dây cung không đi qua tâm của đường tròn. Hai tiếp tuyến của đường tròn tại các điểm A, B cắt nhau tại điểm M. Kẻ tia Mx nằm giữa hai tia MA, MO. Gọi C và D là giao điểm của tia Mx với đường tròn (O) sao cho điểm C nằm giữa hai điểm M và D. Gọi E là trung điểm của đoạn thẳng CD.
a. Chứng minh rằng, năm điểm M, A, E, O, B cùng thuộc một đường tròn và EM là tia phân giác của \widehat{AEB}.
b. Gọi H là giao điểm của hai đường thẳng AB và MO. Đường thẳng CH cắt đường tròn (O) tại điểm F (F \ne C). Chứng minh rằng, MC \cdot MD=MH \cdot MO và đường thẳng DF song song với đường thẳng AB.
c. Đường thẳng DF cắt các tia MA, MB tương ứng tại các điểm P, Q. Gọi I là giao điểm của hai đường thẳng EP và AD; J là giao điểm của hai đường thẳng EQ và BD. Gọi K là trung điểm của đoạn thẳng IJ. Chứng minh rằng, ba điểm H, K, D thẳng hàng.
Hình học
a) E là trung điểm dây CD (dây này không qua O) nên OE \perp CD, tức \widehat{MEO}=90^\circ. Lại có \widehat{MAO}=\widehat{MBO}=90^\circ (tính chất tiếp tuyến). Vậy năm điểm M, A, E, O, B cùng thuộc đường tròn đường kính MO.
Trong đường tròn đó, \widehat{AEM}=\widehat{AOM} (cùng chắn cung AM) và \widehat{MEB}=\widehat{MOB} (cùng chắn cung MB). Theo tính chất hai tiếp tuyến cắt nhau, OM là phân giác của \widehat{AOB} nên \widehat{AOM}=\widehat{MOB}. Suy ra \widehat{AEM}=\widehat{MEB}, tức EM là tia phân giác của \widehat{AEB}.
b) Tam giác MAC và MDA đồng dạng (chung góc M, \widehat{MAC}=\widehat{MDA}) nên MC \cdot MD=MA^2. Vì MA=MB, OA=OB nên MO là trung trực của AB, do đó AH \perp MO; trong tam giác MAO vuông tại A có MA^2=MH \cdot MO. Vậy MC \cdot MD=MH \cdot MO.
Từ đẳng thức này, \dfrac{MC}{MO}=\dfrac{MH}{MD}, nên tam giác MCH đồng dạng tam giác MOD, suy ra \widehat{MHC}=\widehat{MDO} và tứ giác CHOD nội tiếp.
Do đó \widehat{MHC}=\widehat{ODC}=\widehat{OCD}=\widehat{OHD} (tam giác OCD cân tại O; hai góc \widehat{OCD}, \widehat{OHD} cùng chắn cung OD). Vì AB \perp MO tại H nên \widehat{CHA}=90^\circ-\widehat{MHC}=90^\circ-\widehat{OHD}=\widehat{DHA}, tức \widehat{CHA}=\dfrac{1}{2}\widehat{CHD}.
Trong đường tròn qua C, H, O, D: \widehat{CHD}=\widehat{COD}; trong (O): \widehat{CFD}=\dfrac{1}{2}\widehat{COD}. Suy ra \widehat{CFD}=\widehat{CHA}. Hai góc này ở vị trí đồng vị nên DF \parallel AH, tức DF \parallel AB.
c) Áp dụng định lí Menelaus cho tam giác MAD với ba điểm thẳng hàng P, I, E: \dfrac{PM}{PA} \cdot \dfrac{IA}{ID} \cdot \dfrac{ED}{EM}=1, nên \dfrac{ID}{IA}=\dfrac{PM}{PA} \cdot \dfrac{ED}{EM}.
Tương tự với tam giác MBD và ba điểm Q, J, E: \dfrac{JD}{JB}=\dfrac{QM}{QB} \cdot \dfrac{ED}{EM}.
Vì PQ \parallel AB nên \dfrac{PM}{PA}=\dfrac{QM}{QB} (định lí Ta-lét), suy ra \dfrac{ID}{IA}=\dfrac{JD}{JB}, do đó IJ \parallel AB.
Trong tam giác DAB, H là trung điểm của AB (vì MO là trung trực của AB). Gọi K' là giao điểm của DH với IJ; vì IJ \parallel AB nên \dfrac{IK'}{AH}=\dfrac{DK'}{DH}=\dfrac{JK'}{BH}, mà AH=BH nên IK'=JK', tức K' là trung điểm K của IJ. Vậy H, K, D thẳng hàng.